قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2614

تاريخ الفي ( فارسى )

ساخت . آخر الأمر ، چون كارى از پيش نرفت خائب و خاسر بازگشت . و در اواخر ماه رمضان اين سال ، امير مللتكين « 1 » ، شحنهء اصفهان ، به كارد يكى از فدائيان اسماعيليه كشته شد . در تواريخ معتبره مسطور است كه امير مللتكين از باطنيّه بسيار ملاحظه مىنمود ؛ چنانچه چندين سال گذشت كه او از ترس باطنيّه هرگز بىزره نبود . اتّفاقا ، در همان شب كه اجلش رسيده بود ، در اندرون خانهء خود زره از بدن خود كنده كه ساعتى به فراغت بخوابد ، كه ناگاه يكى از فدائيان خود را به او رسانيده آنچنان كارد بر تهيگاه او بزد كه در ساعت طاير روحش از قفس « 2 » بدنش پرواز نمود . و در ماه شوّال ، از اعيان وزرا عميد الدّوله بن جهير در حبس دار الخلافه وفات يافت . و از حكماى كبار ابن جزله يحيى بن عيسى بن جزالة الطّيب فوت شد . وى اوّلا نصرانى بود و پيش شيخعلى بن وليد معتزلى تلمّذ مىنمود و شيخعلى هميشه او را به اسلام ترغيب مىفرمود و دلايل معقوله و امارات منقوله بر حقيّت دين خاتم الانبيا ، عليه و آله شرايف التّحيّات ، به او القا مىكرد ، تا آنكه حقّ ، سبحانه و تعالى ، او را توفيق اسلام بخشيد . بعد از اسلام ، مرتبهء او روز به روز در ترقّى مىبود ؛ چنانچه كار او به جايى رسيد كه در دار القضاى قاضى ابو عبد اللّه دامغانى نوشتن سجّلات به او مرجوع شد . و بعد از مدّتى ، ترك آن كرده به معالجه مشغول گشت و اوقات خود را از معالجه مىگذرانيد ، امّا از فقرا چيزى نمىگرفت ، بلكه دواى ايشان از سر كار خود مىداد . وى را تصانيف از كتب و رسائل بسيار است . امّا آنچه الحال از تصانيف او اشتهار يافته منهاج الأدويه و تقويم الأبدان است . و چون ابن جزله بعد از اسلام ، مذهب حنفى گرفته بود در وقت وفات كتب خود را بر مزار امام اعظم وقف نمود . و از اعاظم صوفيّه عبد الرّزاق غزنوى ، كه در رباط عتاب متوطّن مىبود و چند نوبت به طريق تجريد راه باديه قطع [ 311 ب ] نموده ، به طواف بيت اللّه الحرام و زيارت مدينهء رسول ، عليه و آله السّلام ، مشرف گشته در ماه شوّال از اين سراى فانى به عالم جاودانى انتقال فرمود . گويند در وقت احتضار زنش با وى گفت : اگر تو بميرى ما فضيحت مىشويم . گفت : سبب فضيحت چيست ؟ زنش در جواب گفت : هيچ فضيحت برابر اين هست كه آن مقدار چيزى از مال دنيا كه كفن تو را از آن مستعد توان ساخت در خانهء ما پيدا نمىشود ؟ وى در جواب گفت : اى بىعقل ، اگر بهاى كفن در خانه و تركهء من موجود مىبود فضيحت مىشدم . اكنون كه آن در مخلفات ما يافت نمىشود هيچ فضيحت ندارم .

--> ( 1 ) . الكامل : امير بلكابك . ( 2 ) . متن : قفص . - و .